Trả lương qua tài khoản- một hướng đi đúng

đăng 18:50, 18 thg 10, 2010 bởi Bình Nguyễn Nhật

Việc trả lương qua tài khoản ở nước ta đã được xúc tiến trong những năm gần đây tại một số địa bàn, cơ quan, đơn vị. Tuy nhiên, việc triển khai chưa được đồng bộ, rộng khắp, đặc biệt với những đối tượng hưởng lương từ ngân sách Nhà nước, đây cũng là lực lượng cần đi đầu trong tiến trình thực hiện việc trả lương qua tài khoản để làm mẫu cho các đối tượng và các thành phần kinh tế trong xã hội hưởng ứng làm theo. Mặt khác, việc trả lương qua tài khoản cũng nhằm phát triển và mở rộng các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt, hỗ trợ tích cực cho sự tăng trưởng kinh tế, góp phần chống tham nhũng, lãng phí. Hơn nữa, với sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin hiện nay, việc trả lương qua tài khoản là khả thi ở những địa bàn thành phố, thị xã nơi đã lắp đặt nhiều máy giao dịch tự động (ATM) và máy chấp nhận thanh toán bằng thẻ (POS). Chính vì vậy, ngày 24/8/2007 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị 20/2007/CT-TTg về việc trả lương qua tài khoản cho các đối tượng hưởng lương từ ngân sách nhà nước.

Đối tượng mà Chỉ thị này yêu cầu chỉ giới hạn trong phạm vi những người đang làm việc tại các cơ quan hành chính sự nghiệp, các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị xã hội v.v... có nguồn chi lương từ ngân sách Nhà nước, còn các đối tượng khác ngoài đối tượng trên như người lao động trong các doanh nghiệp, người hưởng lương hưu trí v.v...thì việc trả lương vào tài khoản hay không là do sự tự nguyện của các đối tượng đó chứ không bắt buộc. Tuy nhiên, khi triển khai thực hiện Chỉ thị 20 thì một số tỉnh, thành phố đã hiểu chưa chính xác tinh thần của Chỉ thị 20 và đã triển khai trả lương qua tài khoản cho cả các đối tượng hưu trí.

Về lộ trình triển khai Chỉ thị 20 được chia làm 2 giai đoạn. Giai đoạn thứ nhất bắt đầu từ 1/1/2008 tiến hành triển khai ở các Bộ, ngành, cơ quan trung ương và các Sở, ban ngành thuộc Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh và một số tỉnh, thành phố, thị xã, khu công nghiệp tập trung đã và đang triển khai. Sở dĩ thời điểm thứ nhất chỉ gồm các đối tượng và địa bàn trên là vì Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh là hai thành phố lớn nhất đã lắp đặt nhiều máy ATM và máy POS tại các siêu thị, nhà hàng v.v...; do đó, việc triển khai trả lương qua tài khoản là khả thi, vì việc rút lương qua tài khoản trong thực tế đa số là dùng thẻ để rút tiền từ máy ATM, mặc dù người có thẻ vẫn có thể rút tiền từ tài khoản tại các điểm giao dịch của ngân hàng thương mại; đối với một số tỉnh, thành phố, thị xã, khu công nghiệp tập trung đã và đang triển khai thì cũng đã có sẵn hạ tầng kỹ thuật như máy ATM, máy POS, nên việc triển khai trả lương cũng có thể triển khai cùng với thời điểm của Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Mặc dù, Chỉ thị 20 quy định thời điểm bắt đầu là 1/1/2008, điều đó không có nghĩa là phải triển khai đồng loạt ở các cơ quan, địa bàn quy định mà phải triển khai trên cơ sở khả năng đáp ứng của các ngân hàng; chẳng hạn đối với một số huyện ngoại thành của Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh khi mà số máy ATM chưa có hoặc có ít chưa đủ khả năng đáp ứng nhu cầu của người sử dụng thì cũng chưa phải triển khai ở những nơi này.

Về giai đoạn thứ hai từ 1/1/2009 triển khai ở các tỉnh, thành phố ngoài Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, cũng với tinh thần triển khai trên cơ sở khả năng đáp ứng của các ngân hàng đến đâu thì làm đến đó; vì vậy chỉ tập trung triển khai ở các địa bàn thị xã, thành phố nơi đã lắp đặt máy ATM và máy POS; đối với các huyện thì phải làm thí điểm dần dần với đối tượng hẹp, chỉ trả lương cho đối tượng hưởng lương từ ngân sách Nhà nước làm việc tại địa bàn thị trấn nơi đã có máy ATM. Bên cạnh những tỉnh, thành phố triển khai khá tốt, còn có những tỉnh, thành phố triển khai chưa tốt; một số địa bàn thị xã, thành phố mặc dù máy ATM còn quá ít nhưng đã triển khai cho số đông cán bộ hưởng lương từ ngân sách Nhà nước tại địa bàn, dẫn đến hiện tượng quá tải cho các máy ATM, gây bức xúc cho người hưởng lương. Do họ phải chờ đợi để giao dịch hoặc xảy ra trường hợp máy hết tiền mà ngân hàng chưa kịp nạp.

Việc ban hành Chỉ thị 20 là một chủ trương đúng đắn và đã nhận được sự đồng tình của xã hội; đối với các tổ chức uỷ thác cho ngân hàng trả lương qua tài khoản thì đã tiết kiệm được nhân lực và thời gian trong việc chi trả lương, giảm bớt lượng tiền mặt tồn quỹ từ đó hạn chế được rủi ro mất mát; đối với người lĩnh tiền lương qua tài khoản. Thông qua việc rút tiền từ ATM người hưởng lương được tiếp cận công nghệ mới văn minh, hiện đại, chủ động hơn trong việc chi tiêu khi tiền lương đã được chuyển vào tài khoản; cán bộ đi công tác ở tỉnh, thành phố khác có thể giảm bớt việc phải mang tiền mặt nhiều theo người, tiền lương khi chưa rút còn được hưởng lãi suất tiền gửi không kỳ hạn. Ngoài ra người hưởng lương còn được hưởng các dịch vụ thanh toán tiện ích khác như chuyển tiền, thanh toán tiền điện, nước, điện thoại, dùng thẻ để mua sắm hàng hoá, dịch vụ khi các điểm chấp nhận thẻ (POS) phát triển.

Bên cạnh những mặt được của việc trả lương theo Chỉ thị 20 thì cũng còn không ít những khó khăn như thói quen ưa thích tiền mặt và tiêu tiền mặt của người dân Việt Nam đã hình thành từ nhiều năm, do đó thay đổi thói quen này không dễ gì đạt được trong một sớm một chiều.

Tâm lý, thói quen sử dụng tiền mặt của cán bộ công chức và người dân nói chung còn rất phổ biến, muốn nhận lương bằng tiền mặt, sợ rủi ro dẫn tới mất tiền do chưa hiểu rõ về công nghệ, chưa quen với việc sử dụng ATM và các thiết bị thanh toán khác, sợ có ít ATM rồi những bất lợi do trục trặc kỹ thuật đi kèm. Thực tế mặt bằng lương của đại bộ phận cán bộ công chức còn chưa cao, nên sau khi tiền được trả vào tài khoản thì lại phải rút ngay phục vụ cho tiêu dùng. Ngoài ra, nhiều đơn vị yêu cầu đặt máy ATM tại trụ sở đơn vị của mình đã gây khó khăn cho các NHTM trong việc đáp ứng các yêu cầu đó. Các chủ thẻ cá nhân chưa có thói quen sử dụng thẻ để thanh toán hàng hoá, dịch vụ qua POS, do đó doanh số thanh toán qua POS còn thấp, điều này ảnh hưởng đến việc phát triển thanh toán không dùng tiền mặt.

Để Chỉ thị 20 đi vào cuộc sống ngoài sự nỗ lực của ngành Ngân hàng thì cũng rất cần sự đồng thuận, hưởng ứng của các cấp, các ngành và đặc biệt là sự hưởng ứng, ủng hộ của chính các đối tượng nhận lương qua tài khoản.

 

Nguyên Phương
Comments