Năm 2010, 8 tỉ USD kiều hối chuyển về VN

đăng 04:39, 23 thg 1, 2011 bởi Bình Nguyễn Nhật

(LĐ) - Kiều hối có nhiều tác dụng tích cực với nền kinh tế và đời sống người dân, nhưng ít người biết đến tác động tiêu cực của dòng vốn này. Khơi tăng kiều hối cần đi cùng các biện pháp định hướng và khuyến khích dòng kiều hối vào khu vực sản xuất và các lĩnh vực con người.

Kiều hối có thể hiểu đơn giản là tiền do người sống và làm việc ở nước ngoài chuyển về đất nước của họ. Kiều hối có vai trò quan trọng với nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển. Với gần 4 triệu Việt kiều sống trên 90 quốc gia và vùng lãnh thổ cùng hàng vạn lao động xuất khẩu, trong vòng 10 năm trở lại đây lượng kiều hối của Việt Nam tăng liên tục.

Một phần lớn kiều hối được chuyển qua hệ thống ngân hàng.

Từ mốc 1,2 tỉ USD năm 1999, đến cuối năm 2010 dự kiến sẽ có 8 tỉ USD kiều hối được chuyển về Việt Nam. Con số 8 tỉ USD do NHNN công bố có thể thấp hơn thực tế vì NHNN mới tính trên cơ sở lượng tiền chính thức được chuyển qua hệ thống NH, nên có thể còn có những sai số nhất định vì còn có kiều hối chuyển qua các kênh không chính thức. Về mặt địa lý thì từ trước đến nay, vùng Đồng bằng sông Hồng mà Hà Nội là trung tâm và vùng Đông Nam Bộ (TPHCM là trung tâm) là hai vùng tiếp nhận kiều hối nhiều nhất cả về giá trị và số người nhận. Tuy nhiên, những năm gần đây cùng với lượng người xuất khẩu lao động từ vùng Bắc Trung Bộ và đồng bằng sông Cửu Long tăng lên thì lượng kiều hối của các vùng này cũng tăng đáng kể. Tình hình này cho thấy kiều hối đã đến với nhiều vùng của Việt Nam hơn và đã chảy cả vào khu vực người nghèo. Đây cũng là một diễn biến đáng mừng.

Kiều hối được sử dụng thế nào?

Rất tiếc là đến nay vẫn chưa có một cuộc điều tra tổng thể. Nếu có, người ta có thể đánh giá được tác động của kiều hối thực sự đến nền kinh tế Việt Nam trên cả khía cạnh vĩ mô (cán cân vãng lai, cung ngoại tê...) và vi mô (tiêu dùng, đầu tư, đầu cơ của hộ gia đình). Cách đây 5 năm trở về trước theo một cuộc điều tra nhỏ (khi quy mô kiều hối về Việt Nam khoảng 3,8 tỉ USD/năm) thì khoảng trên 70% số kiều hối là để tiêu dùng, gần 15% xây nhà, 6% đầu tư phi nông nghiệp và gần 7% đầu tư khác. Nhưng những năm gần đây có sự thay đổi cơ cấu sử dụng kiều hối sang tăng tỉ trọng đầu tư. Đối tượng đầu tư trước hết là bất động sản, tiếp theo là chứng khoán. Có ý kiến cho rằng, sở dĩ kiều hối tăng mạnh trong năm 2010 ngoài nguyên nhân do kinh tế thế giới đã bước đầu hồi phục, nên lượng kiều hối chuyển về cũng nhiều hơn; nhưng còn có một nguyên nhân rất quan trọng nữa là do chênh lệch lãi suất cộng sự mất giá của VND so với USD ở Việt Nam trong năm 2011 rất lớn. Ít có quốc gia nào lãi suất tiền gửi USD đối với cá nhân lại cao như ở Việt Nam (quanh mức 5%/năm), cộng thêm độ tăng giá USD (năm 2010 tỉ giá mua/bán USD/VND của các NHTM tăng 5,53% so cuối năm 2010, nếu tính tỉ giá trên thị trường chợ đen thì mức tăng giá của USD còn cao hơn nhiều.

“Mặt trái của tấm huân chương”

Vai trò tích cực của kiều hối đã được nhắc đến nhiều, nhưng ít người biết mặt tiêu cực của kiều hối. Lượng kiều hối lớn có thể ảnh hưởng đến việc điều hành chính sách tiền tệ của NHNN. 8 tỉ USD (thực tế có thể cao hơn) cũng là áp lực gia tăng tổng phương tiện thanh toán thông qua gia tăng tài sản có yếu tố nước ngoài ròng (NFA), gây khó khăn cho NHNN trong kiểm soát tiền tệ.

Nguồn kiều hối không được thu hút hoàn toàn vào hệ thống NH (nhất là những thời điểm tỉ giá trên thị trường tự do cao hơn tỉ giá niêm yết của NH) dẫn đến một phần kiều hối bán ra chợ đen đã làm trầm trọng thêm tình trạng đôla hóa tiền mặt trong nền kinh tế, NHNN khó kiểm soát được hoàn toàn thị trường ngoại hối. Bên cạnh đó, việc tăng lượng kiều hối đổ về Việt Nam mà phần lớn số đó là các hộ gia đình để tiêu dùng (hàng trong nước và nhập khẩu) cũng làm tăng tổng cầu, có thể đã góp phần làm mất cung-cầu hàng hóa khiến lạm phát tăng...

Đưa ra “mặt trái của tấm huân chương” chỉ là để chúng ta nhìn nhận vấn đề cho chính xác hơn chứ hoàn toàn không phủ nhận vai trò to lớn của kiều hối đối với nền kinh tế Việt Nam. Trái lại, chúng ta đang và sẽ vẫn rất cần tiếp tục khơi tăng nguồn kiều hối. Vấn đề ở đây là song song với các biện pháp khơi tăng, nên thực thi các chính sách nhằm định hướng hoặc tạo động lực để kiều hối đầu tư vào khu vực sản xuất và các lĩnh vực con người như giáo dục và sức khỏe cộng đồng... nhằm tạo ra các hiệu ứng phát triển tích cực về dài hạn cho đất nước.

Tuấn Thành

Comments